Á þessari síðu er hægt að finna ýmsar orða skilgreiningar og þýðingu þeirra. Þessi listi er ekki endanlegur og verður unnið að því að bæta við fleiri skilgreiningum í framtíðinni til skýringar og bæta þær sem eru þegar á síðunni.

Undankeppni

Einnig kallað forkeppni eða qualification. Undankeppni er keppni á undan keppninni. Oftast byggist undankeppni móts á skori eða tíma, en í sumum íþróttum á riðlum. XX efstu einstaklingar í undankeppni vinna þátttökurétt í mótinu sjálfu (lokakeppni/útsláttarkeppni/útsláttarleiki/útrýmingarkeppni). Að halda áfram eftir undankeppni er einnig kallað „að vinna framhaldsþátttökurétt“ (Qualification er keppnin sem ákvarðar hverjir væru „qualified“ til að taka þátt í því).

Í bogfimi er mismunandi fjöldi einstaklinga og eða liða sem vinna þátttökurétt á mótinu eftir undankeppni mótsins og getur verið : 2, 4, 7, 8, 12, 16, 24, 32, 56, 64, 104, 128 eftir tilfellum. Sem dæmi á ÍM í meistaraflokki vinna almennt 4 efstu lið og 16 efstu einstaklingar þátttökurétt eftir undankeppni. Á EM innandyra vinna 16 efstu lið og 32 efstu einstaklingar þátttökurétt á EM eftir undankeppni EM. Á EM utandyra vinna 24 efstu lið og 104 efstu einstaklingar þátttökurétt eftir undankeppni EM. Á EM í víðavangsabogfimi vinna 8 efstu lið og 16 efstu einstaklingar þátttökurétt á eftir undankeppni EM.

Þannig að mörkin á því hvað telst vera „undankeppni“ og hvað ekki er mjög skýr í bogfimi, þó að fjöldinn sem vinnur þátttökurétt á móti geti verið mismunandi eftir íþrótta/keppnisgreinum.

Stundum er þátttökuréttur á ákveðin mót gefinn út frá árangri á öðrum mótum, frekar en sér undankeppni. T.d. Topp 3 keppendur á HM vinna þátttökurétt á Ólympíuleika, þá er hægt að telja HM sem undankeppni Ólympíuleika í því tilfelli þó að undankeppnin sé með öðru formi en hefðbundið. Það gæti líka hafa verið undankeppni til þess að vinna þátttökurétt á HM, og HM er sjálft undankeppni Ólympíuleika. Í sumum íþróttum þá eru XX hæstu á EM sem vinna þátttökurétt á HM, í öðrum íþróttum getur verið að undankeppni séu lágmarks skor/þyngd/tími sem þarf að ná í öðrum mótum til þess að vinna þátttökurétt á viðkomandi móti. Þannig að fyrirkomulag undankeppni getur verið mjög mismunandi eftir íþróttum, en ætti almennt að vera auðvelt að skilja muninn á hvar skilin eru á milli.

Þjóðum eða íþróttafólki er almennt boðið að taka þátt í undankeppni viðkomandi móts (t.d. EM), en þurfa svo að vinna þátttökurétt á mótinu sjálfu (t.d. EM) í undankeppninni, annars geta þau ekki tekið þátt á mótinu (t.d. EM).

Valið um það hver keppir fyrir hönd Íslands á EM (eða öðrum alþjóðlegum mótum) myndi almennt ekki teljast sem „undankeppni“ EM (eða annarra alþjóðlegra móta).
Í sumum íþróttum er engin undankeppni fyrir mót (t.d. EM) og þjóðum eða íþróttafólki er boðið að skrá sig beint á mótið (t.d. EM). Slíkt myndi almennt ekki teljast „undankeppni“ eða að hafa „unnið sér framhaldsþátttökurétt“ þar sem engar kröfur voru til staðar til að hafa „unnið sér“ þátttökuréttinn á mótinu. Ísland valdi bara þá keppendur sem það vildi senda og sendi þá beint til þátttöku á mótinu. Það að vera valinn í landsliðið er ekki að vinna framhaldsþátttökurétt.
Í sumum íþróttum er landsmeistara allra þjóða boðið á mót (t.d. EM). Það er í raun það sama, nema í stað þess að það sé frjálst val sérsambandsins hver keppir fyrir þjóðina þá er val ferlið skilgreint af viðkomandi alþjóðasambandi hver fulltrúi þjóðarinnar á að vera. Það myndi því skilgreinast sem val ferlið til þess að ákvarða hver fulltrúi Íslands verður á viðkomandi móti. Það myndi því ekki teljast undankeppni þess alþjóðlega móts, né sem unninn framhaldsþátttökuréttur, heldur sem val ferli í landsliðsverkefni, þar sem að Íslendingur myndi alltaf keppa á því móti.

Lokakeppni

Einnig kallað útsláttarkeppni, útrýmingarkeppni, úrslitakeppni (elimination rounds, final rounds). Þeir sem vinna þátttökurétt á móti í undankeppni mótsins taka þátt í lokakeppni, oftast er það útsláttarkeppni (single elmination tournament). Það er raunverulega mótið sem unnin var framhaldsþátttökuréttur í eftir undankeppni. Útsláttarkeppni samanstendur almennt af útsláttarleikjum, og er samheiti yfir alla leiki á viðkomandi móti. T.d. Ísland vs Portúgal á EM er einn útsláttarleikur, Sviss vs Danmörk væri annar útsláttarleikur, en báðir þeir útsláttarleikir eru partur af útsláttarkeppni mótsins.

Útsláttarleikir

Einnig kallað leikir (matches). Leikur þar sem að einstaklingar og/eða lið keppa á móti hvert öðru. Það lið sem vinnur leikinn heldur áfram (lengra) í útsláttarkeppni. Það lið sem tapar leiknum er „slegið út“ og hefur lokið keppni á því móti. Margir útsláttarleikir eru í útsláttarkeppni og þeir eru endurteknir þar til aðeins einn keppandi/lið stendur eftir ósigraður.

Úrslitakeppni/úrslit/úrslitaleikur

Úrslit, úrslitakeppni og úrslitaleikur er mjög víðtæk og breytileg skilgreining eftir íþróttum og keppnisgreinum. Að mestu tengt því hvar „úrslit“ byrja, þá aðallega tengt fjölda. Íþróttir skilgreina ákveðinn fjölda sem kemst í úrslit t.d. ef að 60 lið keppa í undankeppni og 24 lið vinna framhaldsþátttökurétt í útsláttarkeppni þá getur íþróttin skilgreint að 8 efstu liðin séu í „úrslitum“ og leikirnir milli þeirra séu „úrslitaleikir“. Þó að engin breyting hafi verið á formi keppninnar eða leikjana í keppninni. Það er því svolítið handahófskennd lína í sandinn á hvar „lokakeppni“/“útsláttarkeppni“ endar og „úrslitakeppni“ byrjar hverju sinni.

Því miður er lítið samhengi milli íþrótta í því hvað telst vera „úrslit“ eða „úrslitaleikur“. Aðallega þar sem „úrslitaleikir“ eru almennt nákvæmlega eins og allir aðrir leikir í útsláttarkeppni, og aðeins spurning um persónu bundna skilgreiningu um hvenær leikur telst til „úrslita“.

Við mælum með því að nota fjölda þeirra sem eru að keppa í úrslitum, leikjum eða lokakeppni svo að skýrt sé hvað á við í hverju tilfelli og auðveldara að gera samanburð milli íþrótta. Sem dæmi:

  • 64 manna (eða liða) leikir – 1/32 matches (dæmi um leiki í stað úrslita, ef skilgreiningin úrslitum byrjar hærra)
  • 32 manna (eða liða) úrslit – 1/16 finals (sixteenth finals)
  • 16 manna (eða liða) úrslit – 1/8 finals (eight finals)
  • 8 manna (eða liða) úrslit – 1/4 finals (Til viðbótar skýringar: 1/4 af því að það eru 8 manns en 4 leikir og því kallað quarter finals, eða einn fjórði leikja sem eru í gangi)
  • 4 manna (eða liða) úrslit – 1/2 finals (Semi finals)
  • Brons úrslit – Bronze finals
  • Gull úrslit – Gold finals

Þessi útfærsla að nota fjölda gefur öllum skýra mynd af því hvað er átt við um hverju sinni og á hvaða stigi keppnin er. Óháð mismunandi notkunar á orðalagi eins og t.d. undanúrslit (semi-finals) í Klifri skylst sem 24 keppendur á meðan undanúrslit (semi-finals) í bogfimi skylst sem 4 keppendur. Þrátt fyrir að sama orðið sé notað í Íslensku og Ensku „undanúrslit“. Á móts við þá orðanotkun þá er 24 manna úrslit og 4 manna úrslit er mun skiljanlegra fyrir öllum, og mun auðveldara fyrir alla að skilja hvar við erum stödd í keppninni, óháð því hvort að þeir eru kunnugir íþróttinni eða ekki.

Íþróttagrein

Íþróttagrein (discipline) er ákveðin tegund íþróttar innan viðkomandi alþjóðasambands. Sem dæmi í bogfimi eru haldin HM/EM í fjórum íþróttagreinum

  • Utandyra Markbogfimi (Outdoor target archery)
  • Innandyra markbogfimi (Indoor target archery)
  • Víðavangsbogfimi (Field archery)
  • 3D bogfimi (3D archery)

Hver þeirra er sér íþróttagrein með sér keppnisreglum og sér HM/EM tengt því. Sambærilegt dæmi úr fótbolta væri

  • Utandyra fótbolti (association football)
  • Innandyra fótbolti (Futsal)
  • Strandfótbolti (Beach soccer)

Allt sér íþróttagreinar innan FIFA, með sér keppnisreglum og sér HM/EM (eða réttara sagt World Cups sem væri æðsta sig íþróttarinnar og myndu því teljast HM/EM á Íslandi)

Keppnisgrein

Keppnisgrein eða flokkar (Events eða Divisions) er ákveðin flokkur keppni innan ákveðinnar íþróttagreinar. Sem dæmi úr bogfimi væru það bogaflokkar:

  • Utandyra markbogfimi (íþróttagrein)
    • Sveigbogi (keppnisgrein)
    • Trissubogi (keppnisgrein
  • 3D bogfimi (íþróttagrein)
    • Berbogi (keppnisgrein)
    • Langbogi (keppnisgrein)
    • Hefðbundnir bogar (keppnisgrein)
    • Trissubogi (keppnisgrein)

Dæmi úr frjálsíþróttum:

  • Innandyra frjálsíþróttir (íþróttagrein)
    • Stangarstökk (keppnisgrein)
    • 100 metra hlaup (keppnisgrein)
    • Spjótkast (keppnisgrein)
    • …
  • Utandyra frjálsíþróttir (íþróttagrein)
    • 200 metra hlaup (keppnisgrein)
    • Sleggjukast (keppnisgrein)
    • Hástökk (keppnisgrein)
    • …

Aldursflokkur

Aldurflokkur (age classes) eru oftast notaðir til flokkunar ungmenna í aldursflokka, en geta líka verið notað fyrir öldunga. Alþjóðlega eru stundum notuð orð til að skilgreina aldursflokk eins og „Junior“ eða „Cadet“ eða á Íslandi „ungmenni“. En þar sem að skilgreining orðsins „Junior“ eða „ungmenni“ er mismunandi á heimsvísu og landsvísu, og getur þýtt mismunandi aldur á mismunandi stöðum og mismunandi íþróttum þá mælum við með því að nota frekar skýrari skilgreiningar eins og U21 (stytting á Under 21, eða Undir 21 árs). Sem allir í heiminum ættu að geta skilið eins, óháð því hvort að þeir séu tengdir viðkomandi íþrótt eða ekki. Í raun það sama og við fjölluðum um tengt „Úrslitakeppni/úrslitum“ hér fyrir ofan, nota skýrar tölur sem allir skilja eins, frekar en orð sem er hægt að túlka á mismunandi hátt.

Aldursflokkar í bogfimi eru m.a.

  • U15 (14 ára og yngri skilgreining hjá World Archery, Cub, en viðbótin kom til eftir að WA hafði breytt úr nöfnum á flokka í Uxx kerfið)
  • U16 (15 ára og yngri skilgreining hjá Norðurlandasambandi, áður Nordic Cadet)
  • U18 (17 ára og yngri skilgreining hjá World Archery, áður Cadet)
  • U21 (20 ára og yngri skilgreining hjá World Archery, áður Junior)
  • 50+ (50 ára og eldri)
  • Aldur miðast við fæðingar ár í bogfimi.

Ákveðin stórmót utan bogfimi íþrótta geta verið með sér skilgreiningar á aldri fyrir ákveðin mót. Eins og t.d. U18 á heimsframhaldsskólaleikum er í raun U19 flokkur, þar sem það er 18 ára og yngri þó að flokkurinn heiti U18 (under 18), á ÓL ungmenna er það stundum 18,3 ára og yngri. Þá er farið eftir aldursbili meira en Uxx kerfinu. T.d. íþróttafólk fætt frá 01.03.2020 – 30.11.2023